Οδός των Λεόντων με τα μαρμάρινα λιοντάρια, αφιέρωμα Ναξίων, 7ος αι. π.Χ. Οδός των Λεόντων με τα μαρμάρινα λιοντάρια, αφιέρωμα Ναξίων, 7ος αι. π.Χ.
Δημοφιλείς προορισμοί

Δήλος: Το νησί του φωτός

Μια ανάσα από τη Μύκονο βρίσκεται το ιερότερο νησί της αρχαίας Ελλάδας, που παρότι μικρό σε μέγεθος και ξερό και άγονο, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς προορισμούς της χώρας.

Μυθολογικό και Ιστορικό Πλαίσιο: Η νήσος Δήλος αναφέρεται στην ελληνική μυθολογία ως ο τόπος γέννησης του Απόλλωνα και της Άρτεμης. Η μητέρα τους, Λητώ, μετά την ένωσή της με το Δία, προκάλεσε την οργή της Ήρας, η οποία έδωσε εντολή κανένας τόπος να μην αφήσει τη νεαρή κοπέλα να γεννήσει. Μόνο αυτός ο «άδηλος», ασήμαντος μέχρι τότε βράχος, που έπλεε στο Αιγαίο δίχως θέση, δέχτηκε να την αφήσει να γεννήσει και η Λητώ του υποσχέθηκε ότι θα πάρει τη θέση που του αξίζει. Από τότε έγινε Δήλος (αρχ.ελλ. < δηλόω- = φανερώνω, δείχνω, γνωστοποιώ, υποδεικνύω, κτλ.). Η Λητώ γέννησε τους δίδυμους θεούς, που ενηλικιώθηκαν αμέσως και ο τόπος πλημμύρισε με φως. Τα γύρω νησιά ήρθαν να προσκυνήσουν το μικρό βράχο που γέννησε το φως της ημέρας (Απόλλωνας-‘Ήλιος) και της νύκτας (Άρτεμη-Σελήνη) και σχημάτισαν έναν κύκλο γύρω του, παίρνοντας από τότε την ονομασία Κυκλάδες.

Ίχνη κατοίκησης εντοπίζονται ήδη από την προϊστορική εποχή και την 3η χιλιετία π.Χ., στο όρος Κύνθος, από ναυτικούς, πιθανώς προερχόμενους από την αρχαία Καρία, σύμφωνα με το Θουκυδίδη. Το 14ο αι. π.Χ. άρχισε η εγκατάσταση κατοίκων και στα παράλια, καθώς και η ανοικοδόμηση λατρευτικών κτιρίων στη θέση του κατοπινού ιερού, όπου λατρευόταν πιθανώς μια μεγάλη γυναικεία θεότητα. Γύρω στο 1000 π.Χ. η εικόνα του νησιού άλλαξε ριζικά με την εγκατάσταση των Ιώνων στο Αιγαίο και τη μεταφορά από τη Μ. Ασία της λατρείας του Απόλλωνα, που μετέτρεψε τη Δήλο σε πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο μιας αμφικτυονίας των νησιών του Αιγαίου, υπό την προστασία της Νάξου. Κάθε τέσσερα χρόνια τελούνταν τα Δήλια, μεγάλη γιορτή προς τιμήν της δελφικής τριάδας (Απόλλωνας, Άρτεμη, Λητώ), που περιελάμβαναν θυσίες, χορούς και μουσικούς αγώνες. Τους Ναξίους διαδέχθηκαν στη κυριαρχία οι Αθηναίοι, που προσχώρησαν στην αμφικτυονία με πρόσχημα την ιωνική τους καταγωγή και κατόρθωσαν από τα μέσα του 6ου αι. π.Χ., οπότε και άρχισε η παρακμή των ιωνικών πόλεων, να επιβληθούν. Ο Πεισίστρατος, τύραννος της Αθήνας, εγκαινιάζει το 540 π.Χ. με την πρώτη κάθαρση της Δήλου (τη μεταφορά δηλαδή του περιεχομένου όλων των ταφών στη γειτονική Ρήνεια – η δεύτερη κάθαρση έγινε το 426-5 π.Χ.) την Αθηναϊκή επίδραση στο νησί, που εξελίσσεται σε κυριαρχία και διατηρείται, με εξαίρεση μικρά μόνο διαστήματα, μέχρι τα τέλη του 4ου αι. π.Χ., οπότε ανακηρύσσεται ελεύθερη και ανεξάρτητη το 314 π.Χ. Από το 166 π.Χ. έως το τέλος του αρχαίου κόσμου, με απόφαση της ρωμαϊκής συγκλήτου, η Δήλος πέρασε και πάλι στην κυριαρχία των Αθηναίων, οι οποίοι εξόρισαν τους κατοίκους και εγκατέστησαν δικούς τους κληρούχους. Αργότερα ανακηρύχθηκε ελεύθερο λιμάνι, προσελκύοντας έτσι πολλούς ξένους που μετέφεραν μαζί τις λατρείες των θεών τους. Το νησί άρχισε να ερημώνεται μετά από εχθρικές επιθέσεις το 88 και το 69 π.Χ., έως την τελική εγκατάλειψή του στα τέλη του 5ου αι. μ.Χ. Από τότε χρησίμευσε μόνο σα βοσκότοπος, ενώ από την Αναγέννηση και μετά έγινε πόλος έλξης για διάφορους περιηγητές, που αναζητούσαν ίχνη της αρχαιότητας.

Αρχαιολογία και σήμερα: Το 1873 ξεκίνησαν οι ανασκαφές στη Δήλο από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, που αποκάλυψαν τα σπουδαιότερα σημεία του ιερού του Απόλλωνα και της αρχαίας πόλης. Διασώζονται στην αρχική τους θέση δρόμοι και οικίες με αυλές διακοσμημένες με μωσαϊκά. Το ιερό του Απόλλωνα και τα δημόσια κτίρια που το περιστοιχίζουν βρίσκονται στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού, με το τέμενος του θεού να βρίσκεται στη θέση αμέσως μετά το λιμάνι. Μετά τα προπύλαια του ιερού (2ος αι. π.Χ.) και την Αγορά των Κομπεταλιαστών (Ιταλοί έμποροι που είχαν εγκατασταθεί στη Δήλο) βρίσκεται ο Οίκος των Ναξίων (560 π.Χ.) και ανατολικότερα το λεγόμενο κτίριο Γ, μία από τις πιο καλοδιατηρημένες κατασκευές στο νησί. Η Ιερά Οδός, πλαισιωμένη από αναθηματικές βάσεις, οδηγεί εμπρός στους τρεις ναούς του Απόλλωνα. Ο πρώτος και πιο μικρός κτίσθηκε το τελευταίο τέταρτο του 6ου αι. π.Χ. από απλό πωρόλιθο και μάλλον είχε τη μορφή δωρικού εν παραστάσι ( δύο κίονες ανάμεσα στους πλευρικούς τοίχους του προνάου). Τριγύρω του είναι κτισμένοι ημικυκλικά πέντε θησαυροί (ναόσχημα κτίρια, όπου φυλάσσονταν τα πολύτιμα αφιερώματα στο ιερό), ένας αρχαϊκός και τέσσερις κλασικοί. Ο δεύτερος ναός άρχισε να κτίζεται το 478 π.Χ., και θα είχε τη μορφή δωρικού περίπτερου (6 x 13 κίονες περιβάλλουν το ναό). Ύστερα από μακροχρόνια διακοπή των εργασιών ολοκληρώθηκε μετά το 303 π.Χ. Ανάμεσα στους δύο προαναφερθέντες ναούς κτίσθηκε μεταξύ του 425 και του 417 από τους Αθηναίους ο τρίτος ναός του Απόλλωνα από πεντελικό μάρμαρο. Στην ανατολική πλευρά του περιβόλου του ιερού υπάρχει το Πρυτανείο (αρχές 5ου αι. π.Χ.), ενώ τη βόρεια πλευρά διασχίζει η Στοά του Μακεδόνα βασιλιά, Αντιγόνου (τέλη 3ου αι. π.Χ.), μπροστά από την οποία βρίσκεται η Θήκη, ο μυθικός τάφος της Όπιδας και της Άργης, των δύο Υπερβόρειων Παρθένων, που παραστάθηκαν στη γέννηση των διδύμων θεών. Ο τάφος των άλλων δύο, της Λαοδίκης και της Υπερύμης, βρίσκεται στο Σήμα, στη δυτική πλευρά του τεμένους, η οποία, όπως και η νότια, κλείνει με τη Στοά των Ναξίων.  Κοντά στους ναούς του Απόλλωνα βρίσκεται το Αρτεμίσιο, ναός του 7ου αι. π.Χ., πάνω στον οποίο κτίσθηκε άλλος κατά την ελληνιστική περίοδο. Βόρεια του Αρτεμισίου βρίσκονται το Εκκλησιαστήριο και το Θεσμοφόριο, ενώ βόρεια του τεμένους τοποθετούνται η συνοικία της Λίμνης, ναός αφιερωμένος στους 12 θεούς, το ιερό της Λητούς και η περίφημη Λεωφόρος των Λεόντων (τα συγκεκριμένα είναι αντίγραφα, τα σωζόμενα πρωτότυπα εκτίθενται στο Μουσείο). Πρόκειται για σπουδαία δείγματα της αρχαϊκής τέχνης της Νάξου, μοναδικά στον ελλαδικό χώρο. Στα νοτιοδυτικά υπάρχει η συνοικία του θεάτρου, όπου έχουν αποκαλυφθεί πολλές οικίες με όμορφα μωσαϊκά. Στα νότια προβάλλει η συνοικία του ποταμού Ινωπού και το Άνδηρο των Ξένων Θεών, με το Ηραίο να είναι ο μοναδικός ναός ελληνικής θεότητας στη συγκεκριμένη περιοχή. Μια κλίμακα νοτιότερα οδηγεί στην κορυφή του Κύνθου και στο Άντρο, όπου κτίσθηκε τα ελληνιστικά χρόνια ιερό του Απόλλωνα. Στην κορυφή του λόφου υπάρχει το Κύνθιο, από τα ιερότερα σημεία του νησιού.

Αρχαιολογικό Μουσείο: Κτίσθηκε το 1904 και η συλλογή γλυπτών, που διαθέτει, εκτίθεται στις τέσσερις πρώτες αίθουσες και στο δεξιό τμήμα της πέμπτης. Τα γλυπτά αυτά χρονολογούνται από τον 7ο αι. π.Χ. έως και τα μέσα του 6ου αι. π.Χ. και πρόκειται κυρίως για έργα, που αφιέρωσαν στο ναό οι Ίωνες κάτοικοι, πρώτα της Νάξου και μετά της Πάρου. Σημαντικά εκθέματα σε αυτές τις αίθουσες είναι οι αρχαϊκοί μαρμάρινοι Κούροι και οι Λέοντες από τη Νάξο και οι Κόρες και η Σφίγγα από την Πάρο. Στην πέμπτη αίθουσα τοποθετούνται γλυπτά από την κλασική περίοδο, ενώ στις τρεις επόμενες βρίσκονται εκθέματα από την ελληνιστική. Στην έκτη αίθουσα, μάλιστα, βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα εκθέματα ελληνικών μουσείων, ένα ψηφιδωτό δάπεδο (5,15 x 4,40 μ.) από την Οικία του Λόφου, κοντά στην Ιερή Λίμνη. Στις αίθουσες 8 και 9 ολοκληρώνεται η έκθεση της ελληνιστικής συλλογής με μια σειρά εικονιστικών κεφαλών και ανδριάντων πλούσιων κατοίκων της Δήλου, κυρίως Ρωμαίων, καθώς και επιτύμβιες στήλες, ψηφιδωτά, αλλά και χρηστικά αντικείμενα. Στην αίθουσα 10 εκτίθενται οι συλλογές κεραμικής και μικροτεχνίας, ενώ στην τελευταία ξεχωρίζουν το άγαλμα από βαθυπράσινο λίθο της Αιγύπτιας θεάς, Ίσιδας και το χάλκινο προσωπείο του κερασφόρου Διονύσου με την πλούσια γενειάδα.

Η Δήλος και η γειτονική Ρήνεια τελούν υπό την προστασία του Υπουργείου Πολιτισμού και απαγορεύονται ο ελλιμενισμός σκαφών και η διανυκτέρευση ατόμων χωρίς ειδική άδεια. Από το 1990 έχει ενταχθεί στον κατάλογο των μνημείων που αποτελούν Παγκόσμια Πολιτιστική Κληρονομιά και προστατεύονται από την UNESCO. Τα τελευταία χρόνια γίνεται ένα τεράστιο έργο συντήρησης και στερέωσης των μνημείων που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και το Ελληνικό Κράτος.

Άφιξη στο Δήλο: Για να πάει κάποιος στη Δήλο πρέπει πρώτα να ταξιδέψει στη Μύκονο. Υπάρχουν δρομολόγια προς τη Δήλο κάθε μέρα, εφόσον βέβαια ο καιρός το επιτρέπει (καθώς ιδιαίτερα την περίοδο του χειμώνα ή το καλοκαίρι με τα ισχυρά μελτέμια, η πρόσβαση καθίσταται αδύνατη, όχι μόνο για τους επισκέπτες, αλλά και για τους εργαζόμενους). Εκτός από τα δρομολόγια που γίνονται από τη Μύκονο όλο το χρόνο, υπάρχουν μόνο στην περίοδο αιχμής δρομολόγια και από άλλα νησιά των Κυκλάδων (από την Πάρο και τη Νάξο κυρίως). Οι επισκέπτες θα πρέπει να ενημερώνονται για τις καιρικές συνθήκες και τα δρομολόγια μέσω του Λιμεναρχείου στα στοιχεία που ακολουθούν:

Λιμεναρχείο Μυκόνου

Διεύθυνση: Γιαλός

Τηλεφωνικό κέντρο: 22890 22218

Φαξ: 22890 27825

Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.  

Τιμές - Σημείο Αναχώρησης

Οι τιμές των εισιτηρίων για τη Δήλο κυμαίνονται από 10€ (για παιδιά 6-12 ετών), για ενηλίκους 20€, ενώ για παιδιά ως 6 ετών η είσοδος είναι δωρεάν. Αναχωρήσεις γίνονται καθημερινά από το μικρό λιμανάκι, απέναντι από το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, της παραλίας στην Χώρα της Μυκόνου. Μπορείτε να προμηθευτείτε εισιτήρια από το εκδοτήριο που βρίσκεται έξω από τα πλοία 15' πριν την αναχώρηση.

Για οργανωμένη ξενάγηση η τιμή κυμαίνεται στα 50€ για ενηλίκους, 25€ για παιδιά 6-12 ετών και για παιδιά κάτω των 6 ετών η είσοδος είναι ελεύθερη. Στην τιμή περιλαμβάνονται η μεταφορά με το πλοίο, η είσοδος στον αρχαιολογικό χώρο και πιστοποιημένος ξεναγός. Σε ειδικά ωράρια πραγματοποιούνται ξεναγήσεις και στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά και ισπανικά.

Ώρες Μετάβασης / Επιστροφής

Τρίτη - Κυριακή: Ώρες Μετάβασης :  9:00 - 10:00 - 11:30 - 17:00.

Ώρες Επιστροφής: 12:00 - 13:30 - 15 :00 - 19:30.

Δευτέρα: Ώρες Μετάβασης:  10:00 - 17:00.

Ώρες Επιστροφής: 13:30 – 19:30.

Επίσκεψη Αρχαιολογικού Χώρου και Αρχαιολογικού Μουσείου

Τηλ.: 22890 22259

Ώρες Λειτουργίας:

  • Χειμερινό ωράριο: 08:30-15:00 (Μονή βάρδια)
  • Θερινό ωράριο: Δευτέρα έως Κυριακή, 08:00 - 20:00

Τιμές Εισιτηρίων: Ολόκληρο 12€, Μειωμένο 6€.

Πηγές:

«Εγκυκλοπαίδεια Δομή», τομ. 7, σελ. 615-624.

Gruben, G. 2015. Ιερά και Ναοί των Αρχαίων Ελλήνων. Μετάφραση από Δ. Ακτσελή. Αθήνα: Ινστιτούτο του Βιβλίου-Α. Καρδαμίτσα.

https://mykonos.gr/dilos/.

http://odysseus.culture.gr/h/3/gh3560.jsp?obj_id=2371.