Παγκόσμια κληρονομιά

Τατζ Μαχάλ: Το ισλαμικό στολίδι της Ινδίας

Στην ινδική πόλη Άγκρα βρίσκεται το φημισμένο μαυσωλείο Τατζ Μαχάλ, ένα αριστούργημα της μουσουλμανικής τέχνης στην Ινδία, ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και ένα από τα επτά θαύματα του σύγχρονου κόσμου. 

Κτισμένο στη νότια όχθη του ποταμού Γιαμούνα, το κτιριακό συγκρότημα του Τατζ Μαχάλ (Taj Mahal) κτίστηκε από τον Μογγόλο αυτοκράτορα Σαχ Τζαχάν εις μνήμην της αγαπημένης του συζύγου Μουμτάζ Μαχάλ, η οποία πέθανε κατά τη διάρκεια τοκετού το 1631. Η ανέγερση του μνημείου ξεκίνησε ένα χρόνο αργότερα, το 1632, και ολοκληρώθηκε το 1648-49. Τα υπόλοιπα κτίσματα του συγκροτήματος, δηλαδή το τζαμί, ο ξενώνας, η κύρια πύλη στα νότια, η αυλή και τα προαύλια ολοκληρώθηκαν το 1653. Τη σχεδίασή του ανέλαβε ομάδα αρχιτεκτόνων από την Ινδία, το σημερινό Πακιστάν, το Ιράν και άλλα μέρη της Ασίας, με επικεφαλής τον Ουστάντ Αχμάντ Λαχαουρί. Για την περάτωση των έργων υπολογίζεται ότι απασχολήθηκαν περίπου 20000 εργάτες.

Το Τατζ Μαχάλ θεωρείται το μεγαλύτερο επίτευγμα της ινδοϊσλαμικής αρχιτεκτονικής με πολλές καινοτομίες, συνδυασμούς τόξων και θόλων, εσοχών και σκιάσεων. Τα ανάγλυφα στα μάρμαρα με ένθετους πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους αναδεικνύουν ακόμα περισσότερο τη μνημειακότητά του.

Η συνολική έκταση που καταλαμβάνει το συγκρότημα είναι ένα ορθογώνιο με διαστάσεις 580 × 350 μ., με τετράγωνο κήπο στο κέντρο που πλαισιώνεται από δύο άλλα μικρότερα επιμήκη κτίρια προσανατολισμένα κατά διεύθυνση Βορρά - Νότου. Επί της νότιας πλευράς του όλου συγκροτήματος βρίσκεται η κύρια πύλη, φτιαγμένη από ψαμμίτη. Η βόρεια πλευρά του συγκροτήματος περιλαμβάνει το Μαυσωλείο και καταλήγει στην όχθη του ποταμού. Δεξιά του Μαυσωλείου έχει ανεγερθεί τζαμί και αριστερά κτίριο ομοιόμορφο με το τζαμί, το λεγόμενο τζαβάμπ, που διατηρεί την αισθητική αρχιτεκτονική ισορροπία. Το όλο συγκρότημα περικλείεται από ψηλό περίβολο με τη μορφή τείχους, που φέρει ανά διαστήματα οκταγωνικούς πυργίσκους. Έξω από τον περίβολο προς νότο βρίσκονται τα βοηθητικά κτίσματα της φρουράς και οι στάβλοι.

Το Μαυσωλείο είναι κτισμένο από λευκό μάρμαρο, που έρχεται σε αντίθεση με τα δύο παραπλήσια κτίρια, το τέμενος και το τζαβάμπ, που είναι κτισμένα από κόκκινο ψαμμίτη. Δεν είναι τοποθετημένο στο κέντρο του πελώριου κήπου, αλλά στο τέλος του, προσδίδοντας πλούσιο βάθος και προοπτική στη θέασή του. Βρίσκεται πάνω σε μαρμάρινο βάθρο ύψους 7 μ., ενώ σε κάθε πλευρά φέρει λοξές γωνιώδεις κατασκευές στις οποίες υπερέχει ανά μια τεράστια τοξοειδής πύλη ύψους 33 μ. Στις γωνίες του βάθρου στέκονται τέσσερις ελεύθεροι μιναρέδες, οι οποίοι προσδίδουν μία άνευ προηγουμένου για τη μογγολική αρχιτεκτονική προοπτική και τρίτη διάσταση.

Εσωτερικά, ο κυρίως χώρος του αποτελεί οκταγωνικό θάλαμο με ανάγλυφες διακοσμήσεις, στο κέντρο του οποίου βρίσκονται τα δύο κενοτάφια του Σάχη και της αγαπημένης του, Μουμτάζ Μαχάλ, που περιβάλλονται από διάτρητο μαρμάρινο κιγκλίδωμα. Αμέσως μετά αυτών και στο επίπεδο του κήπου βρίσκονται οι πραγματικοί τάφοι τους. Το κτίριο επιστέφεται από έναν διπλό θόλο βολβοειδούς μορφής από το ίδιο λευκό υλικό. Το συνολικό ύψος του κτίσματος αγγίζει τα 73 μ.

Το αμέσως πιο εντυπωσιακό κτίσμα του συγκροτήματος, μετά το Μαυσωλείο, αποτελεί η κύρια πύλη, η οποία στέκει στο κέντρο του νότιου τείχους. Ο κήπος πίσω από την πύλη χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα από δύο μεγάλους διαδρόμους, οι οποίοι με τη σειρά τους τέμνονται κάθετα από στενότερους. Οι τοίχοι της περίφραξης στα ανατολικά και τα δυτικά διαθέτουν από ένα υπόστεγο στο κέντρο τους.

Από το 1983 συγκαταλέγεται στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την UNESCO.

Εισιτήρια: Υπάρχουν τρεις κατηγορίες εισιτηρίων. Η φθηνότερη είναι για Ινδούς πολίτες, μία ελάχιστα ακριβότερη για πολίτες χωρών της Νότιας Ασίας και μία ακριβότερη για ξένους τουρίστες. Για τους τελευταίους η είσοδος στον χώρο κοστίζει 1100 ινδικές ρουπίες (12,64€), συν άλλες έξτρα 200 ρουπίες (2,30€) για την είσοδο στο Μαυσωλείο. Για άτομα κάτω των 15€ η είσοδος είναι δωρεάν. Μικρή έκπτωση γίνεται με την online αγορά των εισιτηρίων.

Ωράριο: Το μνημείο είναι ανοικτό από την ανατολή ως τη δύση του ηλίου, εκτός της Παρασκευής, όταν και το τζαμί είναι ανοικτό για προσευχές μεταξύ 12:00 και 14:00. Το μνημείο είναι επίσης ανοικτό για νυκτερινή επίσκεψη στη νύχτα της πανσελήνου, δύο νύχτες πριν και δύο νύχτες μετά, εκτός Παρασκευών και του μήνα του Ραμαζανίου. Για λόγους υπερπληθυσμού απαγορεύεται να παραμένει κάποιος στο μνημείο για πάνω από τρεις ώρες.

Άφιξη: Ο πιο σύντομος τρόπος να φτάσετε στο Τατζ Μαχάλ από την Αθήνα είναι αεροπορικώς με ανταπόκριση στο Νέο Δελχί. Η πτήση μπορεί να διαρκέσει έως 9 ώρες και 40 λεπτά και κοστίζει από 193€ έως 450€. Από το αεροδρόμιο του Νέου Δελχί θα μεταβείτε στη στάση λεωφορείου «IGI Airport Terminal 2», που απέχει 1,5 χλμ. και θα πάρετε το λεωφορείο 780DOWN. Έπειτα από διαδρομή 2 ωρών περίπου, θα κατεβείτε στη στάση «New Delhi Railway Station Gate 2», από όπου θα πάρετε ένα εκ των τραίνων με αριθμούς 12002, 12622, 12628 ή 12626 και θα κατεβείτε στον σταθμό «Agra Cantt». Η διαδρομή διαρκεί 2 ώρες περίπου και κοστίζει 1-2€. Εφόσον έχετε φτάσει πλέον στην πόλη της Άγκρα θα χρειαστεί να πάρετε κάποιες τοπικές συγκοινωνίες για να μεταβείτε στο μνημείο. Τα βενζινοκίνητα και πετρελαιοκίνητα οχήματα απαγορεύονται στην ευρύτερη περιοχή του μνημείου, ώστε να προστατευτεί από τα καυσαέρια. Οικολογικές εναλλακτικές είναι η ενοικίαση ποδηλάτου, αμαξών, ρικσό (ποδήλατο-ταξί) ή και λεωφορείων που λειτουργούν με μπαταρία. Από τον σταθμό του τραίνου το Τατζ Μαχάλ απέχει περίπου 6 χλμ.

Άλλα αξιοθέατα της Άγκρα: Η πόλη διαθέτει πλούσια ιστορία και εξαιρετικά μνημεία πέραν του Τατζ Μαχάλ, κυρίως από την περίοδο που τη διοικούσε η Μογγολική Δυναστεία, που αξίζει να επισκεφτείτε. Αυτά είναι το Φρούριο, που περικλείει μεγάλες αίθουσες και παλάτια, καθώς και τον τύμβο του Itimad-ud-Daulah, που υπήρξε πρότυπο για το Τατζ Μαχάλ.

Πηγές:

Dutemple, L. A., 2003. The Taj Mahal. Lerner Publications Co. σελ. 32.

https://whc.unesco.org/en/list/252

https://www.tajmahal.gov.in/