Το Καθολικό της Μονής Το Καθολικό της Μονής
Μνημεία Χριστιανοσύνης

Βυζαντινή Αθήνα: Μονή Καισαριανής

Στη δυτική πλευρά του Υμηττού, σε έναν χώρο ιερό από την αρχαιότητα όπου λατρευόταν η Αφροδίτη και με άφθονες πηγές καθαρού νερού, βρίσκεται η Μονή Καισαριανής, γνωστή από τα ιστορικά κείμενα και ως Κυριανή ή Σάνκτα Συργιανή.

Το πρώτο χριστιανικό κέντρο είχε ιδρυθεί νοτιοδυτικότερα, στο λόφο του «Κοιμητηρίου των Πατέρων» ή Φραγκομονάστηρο, όπου σώζονται ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής και ναού μεταβατικού τύπου 10ου αι. Την περίοδο της φραγκοκρατίας κτίστηκε εκεί ο ναός του Αγ. Μάρκου ή Φραγκομονάστηρο και τον 17ο αι. ο ναός των Ταξιαρχών.

Η μονή Καισαριανής υπήρξε, για πολλά χρόνια, οικονομικά εύρωστη και διέθετε αξιόλογη βιβλιοθήκη, η οποία όμως διαλύθηκε το 1833 με διάταγμα της Αντιβασιλείας του Όθωνα.

Το μοναστηριακό συγκρότημα περιβάλλεται από υψηλό περίβολο, με δύο πύλες, ανατολικά και δυτικά. Έξω από την ανατολική πύλη υπάρχει η πηγή του Κριού ή Κοτς Μπασί, ονομασία που οφείλεται στην αρχαϊκή υδρορροή, που αποδίδει κεφάλι κριού.

Από τη βυζαντινή περίοδο διατηρούνται το καθολικό, δηλαδή ο κυρίως ναός, και ο λουτρώνας που ανάγονται στα τέλη του 11ου – αρχές 12ου αι.

Το καθολικό, αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου, ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του σταυροειδούς, εγγεγραμμένου ναού και φέρει τοιχογραφίες του 18ου αι. Ο νάρθηκας αποτελεί προσθήκη του 17ου αι. και οι σύγχρονες του τοιχογραφίες είναι έργο του Πελοποννήσιου ζωγράφου Ιωάννη Ύπατου. Την ίδια εποχή προστέθηκε, στα νότια, το παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου.

Η παλαιότερη σωζόμενη τοιχογραφία με μορφή Θεοτόκου Δεομένης, 14ου αι., βρίσκεται εξωτερικά του καθολικού και είναι ορατή από το εσωτερικό του παρεκκλησίου.

Ο λουτρώνας της μονής, νότια του καθολικού, είναι τρουλαίος, κτισμένος με πλινθοπερίκλειστο σύστημα. Στους μεταβυζαντινούς χρόνους ενσωματώθηκε σε ένα κτιριακό σύμπλεγμα διαφόρων κατασκευαστικών φάσεων και τμήμα του λειτούργησε ως ελαιοτριβείο.

Δυτικά του καθολικού βρίσκεται το μεταβυζαντινό συγκρότημα της τράπεζας, ενώ στη θέση του, ακολουθώντας τον ίδιο άξονα, έχουν βρεθεί και ίχνη παλαιότερης τράπεζας.

Τα μεταβυζαντινά κελιά, χώροι διαμονής των μοναχών, αναπτύσσονται στη νότια πλευρά του περιβόλου. Διαμορφώνεται μία κύρια, διώροφη σήμερα, πτέρυγα που διαχωρίζεται από τριώροφο κτίσμα, γνωστό ως Πύργος των Μπενιζέλων.

Διοικητικές Πληροφορίες:

Υπηρεσιακή Μονάδα: Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής

Καισαριανή (Νομός Αττικής)

Τηλέφωνο: +30 210 7236619

Εισιτήρια: Ολόκληρο: €3, Μειωμένο: €2

Ώρες Λειτουργίας: Καθημερινά 8:30 - 16:00, εκτός Τρίτης

H προσέλευση των επισκεπτών επιτρέπεται έως και δεκαπέντε λεπτά πριν τη λήξη του ωραρίου.

Άφιξη: Η Μονή της Καισαριανής βρίσκεται σε υψόμετρο 350 μ. περίπου, στο αισθητικό δάσος Υμηττού. Είναι σχετικά κοντά στην κατοικημένη περιοχή (περίπου 2-3 χλμ.) και η πρόσβαση από την Καισαριανή μπορεί να γίνει ακόμη και με τα πόδια. Η κοντινότερη στάση λεωφορείου είναι η «ΓΕΩΛΟΓΙΑ» μέσα στην Πανεπιστημιούπολη του ΕΚΠΑ, όπου κάνουν στάση οι γραμμές 250 και Ε90 και από εκεί ο περίπατος μέχρι τη μονή διαρκεί 46 λεπτά.

Πηγές:

http://odysseus.culture.gr/h/2/gh255.jsp?obj_id=1524