Αεροφωτογραφία του θεάτρου της Σικυώνας. Αεροφωτογραφία του θεάτρου της Σικυώνας.
Μνημεία Αρχαιότητας

Σικυών: Η πολιτεία της Κορινθίας

Περίπου 6 χλμ. νότια του Κιάτου, κοντά στο χωριό Βασιλικό, βρίσκονται τα ερείπια της πόλης της Σικυώνας, η οποία έπαιζε σημαντικότατο ρόλο κατά την αρχαιότητα στην Κορινθία και υπήρξε γενέτειρα πολλών σπουδαίων προσωπικοτήτων.

Η Σικυώνα είναι κτισμένη στην περιοχή της δυτικής Κορινθίας. Η πόλη κατακτήθηκε από Δωριείς προερχόμενους από το Άργος στα μέσα του 11ου αι. και στην συνέχεια αποτέλεσε ένα από τα τρία δωρικά κράτη στον χώρο της Κορινθίας, τη Σικυωνία.

Ιστορική αναδρομή: Σύμφωνα με την παράδοση πρώτοι κάτοικοί της ήταν Πελασγοί αυτόχθονες και, σύμφωνα με τον Παυσανία, πρώτος βασιλιάς της ήταν ο Αιγιαλέας από τον οποίο ονομάστηκε Αιγιάλεια όλη η περιοχή που αργότερα έλαβε το όνομα Αχαΐα. Οι Πελασγοί εκδιώχτηκαν από τους Αιολείς και αυτοί με την σειρά τους από τους Ίωνες, οι οποίοι παρέμειναν στην περιοχή μέχρι την εισβολή των Δωριέων.

Κατά τους μυθικούς χρόνους η Αιγιάλεια υπαγόταν στον βασιλιά του Άργους Άδραστο και στη συνέχεια στον Αγαμέμνονα των Μυκηνών. Αφού κατελήφθη από τους Δωριείς δημιουργήθηκαν τέσσερις φυλές, τρεις από τους κατακτητές και μία η γηγενής, των Ιώνων. Στη τάξη των τελευταίων στηρίχθηκαν αργότερα οι Ορθαγορίδες και απελευθέρωσαν την πόλη τον 7ο αι. π.Χ. Από τις πηγές αντλούμε την πληροφορία ότι ο Ορθαγόρας, ο μετέπειτα τύραννος της Σικυώνας, επέδειξε εξαιρετικές πολεμικές ικανότητες κατά την υπεράσπιση της πόλης του. Οι Σικυώνιοι μετά την αποτροπή του κινδύνου τού απέδωσαν το αξίωμα του πολέμαρχου, αξίωμα που του άνοιξε τον δρόμο για την επιβολή της τυραννίδας στην Σικυώνα. Η περίοδος των Ορθαγοριδών διήρκεσε 100 χρόνια από το 640 μέχρι το 540 π.Χ. Κατά την τυραννία του απόγονου του Ορθαγόρα, Κλεισθένη, η Σικυώνα γνώρισε μεγάλη ακμή στο εμπόριο, τα γράμματα και την οικονομία. Ο Κλεισθένης επέφερε σπουδαίες μεταρρυθμίσεις και αύξησε την πολιτική ισχύ της πατρίδας του. Αναλαμβάνοντας μάλιστα αρχιστράτηγος στον πρώτο Ιερό Πόλεμο συνέτριψε τη δύναμη της πόλης Κρίσας της Φωκίδας. Έτσι προστατεύοντας την πόλη του κόσμησε αυτή με πολλά πλούσια ιωνικά κτίρια. Η Αυλή του υπήρξε από τα μεγαλύτερα τότε καλλιτεχνικά και πνευματικά κέντρα φιλοσόφων, ποιητών και ρητόρων του ελλαδικού χώρου. Κυβέρνησε 31 χρόνια και οι νόμοι του διατηρήθηκαν επί 60 χρόνια. Μετά τον θάνατό του η πόλη παρήκμασε. Μετά και τον τελευταίο τύραννο, Αισχίνη, οι Σπαρτιάτες περιέλαβαν την Σικυώνα στην ηγεμονία τους.

Μετά την πτώση της δυναστείας των Ορθαγορίδων η Σικυώνα εντάχθηκε στην Πελοποννησιακή συμμαχία και συμμετείχε στους Περσικούς πολέμους. Παρέμεινε συνδεδεμένη με τη σπαρτιατική εξωτερική πολιτική καθ’ όλη την διάρκεια του 5ου αι. π.Χ. Την περίοδο της Θηβαΐκής ηγεμονίας, η πόλη έγινε σύμμαχος της Θήβας. Την περίοδο αυτή κατέλαβε την εξουσία της πόλης με την βοήθεια των Θηβαίων ο Εύφρων ο οποίος εγκατέστησε τυραννία. Η σκληρή του διακυβέρνησή τον έφερε σύντομα αντιμέτωπο με αντιπάλους και πρώην συμμάχους στο τέλος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πόλη. Τον διαδέχτηκε ο γιος του Αντέας ο οποίος κυβέρνηση μέχρι την κατάληψη της πόλης από τους Μακεδόνες, οπότε η πόλη διοικήθηκε για ένα διάστημα από Μακεδόνες τοποτηρητές. Το 303 π.Χ. ο Δημήτριος ο Πολιορκητής κατέλαβε την πόλη και τη μετέφερε μακριά από την θάλασσα σε πιο ασφαλή θέση, όπου και έλαβε το νέο όνομα Δημητριάς, το οποίο όμως δεν επικράτησε.

Στο επόμενο διάστημα στην πόλη επικράτησαν ταραχές που οδήγησαν τελικά στην άνοδό μιας νέας δυναστείας τυράννων. Η νέα περίοδος της τυραννίας έληξε όταν ο στρατηγός Άρατος με μία δύναμη αποτελούμενη από Σικυώνιους εξόριστους και μερικούς Αργείους κατέλαβε την πόλη. Την ίδια χρονιά (251 π.Χ.) η Σικυώνα εντάχθηκε στην Αχαϊκή Συμπολιτεία και ο Άρατος έγινε αρχηγός της. Την περίοδο διακυβέρνησης του Άρατου, η Αχαϊκή Συμπολιτεία έφτασε στην μέγιστη ακμή της. Μετά τον θάνατό του το 212 π.Χ. η Σικυώνα άρχισε να παρακμάζει. H καταστροφή της Κορίνθου από τους Ρωμαίους το 146 π.Χ. συνέβαλε στην ευμάρεια της πόλεως.

Από την Σικυώνα κατάγονταν οι ονομαστοί γλύπτες Κλέωνας, Λύσιππος, Λυσίστρατος, Ευτυχίδης, Κάναχος και Πολύκλειτος, οι ζωγράφοι Εύπομπος, Αιγηνήτης, Απελλής, Νεοκλής και Παυσίας, ο τρεις φορές ολυμπιονίκης παλαιστής Σώστρατος, η ποιήτρια Πράξα, ο κωμωδιογράφος Αξιόπιστος, ο γεωγράφος Αρίσταρχος, ο συγγραφέας Ξενοκράτης, ο συγγραφέας Διογένης, ο γεωγράφος Ηράκλειτος, η ποιήτρια Πράξιλλα, η εταίρα Λαΐς και πολλοί άλλοι.

Ονομαστοί ήταν οι θησαυροί των Σικυώνιων στους Δελφούς και στην Ολυμπία.

Αρχαιολογικός Χώρος: Ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Σικυώνας απλώνεται σε ένα πλάτωμα του λόφου του Βασιλικού. Αποτελείται από το ανασκαμμένο τμήμα της Αγοράς της ελληνιστικής και ρωμαϊκής πόλης, το Θέατρο, το Στάδιο και τις ρωμαϊκές Θέρμες (Βαλανείο), που έχουν μετατραπεί σε Μουσείο.

Στην αγορά έχει ανασκαφεί ένας ναός που χρονολογείται με βάση τις κατασκευαστικές φάσεις από την αρχαϊκή ως και την ελληνιστική εποχή. Την παλαιοχριστιανική εποχή μετατράπηκε σε Βασιλική.

Στο νοτιοδυτικό τμήμα της αγοράς, στις υπώρειες της ελληνιστικής ακρόπολης δεσπόζει το Γυμνάσιο-Παλαίστρα, που χρονολογείται στην ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή. Το μνημειακό συγκρότημα απλώνεται σε δύο αναλήμματα (επίπεδα), που επικοινωνούν μεταξύ τους με τρεις κλίμακες ανόδου. Ξεχωρίζουν οι δύο κρηναίες κατασκευές, τοποθετημένες κατά μήκος του αναλημματικού τοίχου που συγκρατεί το ανώτερο επίπεδο του οικοδομήματος.

Στο ανατολικό ανασκαμμένο τμήμα της αγοράς έχει ανασκαφεί το Βουλευτήριο και μια επιμήκης στοά, που κατασκευάστηκαν τον 4ο αι π.Χ. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή το Βουλευτήριο μετατράπηκε σε Θέρμες (δημόσια λουτρά), ενώ και η στοά δέχτηκε επισκευές για εργαστηριακή χρήση.

Το Θέατρο, λαξευμένο σε ένα φυσικό κοίλωμα στις υπώρειες της ελληνιστικής ακρόπολης, χρονολογείται στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. Αποτελείται από το κοίλο, την ορχήστρα και τη σκηνή, ενώ μοναδικά δείγματα ελληνιστικής αρχιτεκτονικής αποτελούν οι δύο θολωτές δίοδοι στα άκρα του κοίλου για την είσοδο των θεατών. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή δέχτηκε προσθήκες, κυρίως στο σκηνικό οικοδόμημα.

Το Στάδιο στα δυτικά του Θεάτρου, αν και δεν έχει ανασκαφεί, διαγράφεται λόγω της μορφολογίας του εδάφους. Στο νότιο άκρο του διακρίνεται η σφενδόνη, ενώ ο επιμήκης στίβος απολήγει σε αναλημματικούς τοίχους που συγκρατούσαν τις επιχώσεις στο βόρειο άκρο.

Το Μουσείο της Σικυώνας στεγάζεται από το έτος 1935 σε τμήμα ενός ρωμαϊκού Βαλανείου και βρίσκεται βόρεια της αγοράς της ελληνιστικής και ρωμαϊκής πόλης. Στον αίθριο χώρο του Μουσείου και στις τρεις αίθουσες εκτίθενται οι θησαυροί της Σικυώνας και των γύρω περιοχών καθώς και ευρήματα από τη πόλη Στύμφαλο, την πόλη Πελλήνη και το Σπήλαιο των Πιτσών και χρονολογούνται από τη μυκηναϊκή έως και την παλαιοχριστιανική περίοδο.

Οι πρώτες ανασκαφές έγιναν στο χώρο του Θεάτρου από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών, μεταξύ 1886 και 1898.

Διοικητικές Πληροφορίες:

Υπηρεσιακή Μονάδα: Εφορεία Αρχαιοτήτων Κορινθίας

Σικυώνα (πρώην Βασιλικό), Νομός Κορινθίας

Τηλέφωνο: +30 27420 28900

Εισιτήρια: Ολόκληρο: 4€, Μειωμένο: 2€

Ώρες Λειτουργίας:

Χειμερινό: 08:30-15:30

Θερινό: 08:30-16:00

Tρίτες κλειστά

Άφιξη: Ο αρχαιολογικός χώρος της Σικυώνας απέχει οδικώς από την Αθήνα 111 χλμ. και με Ι.Χ. η διαδρομή διαρκεί 1 ώρα και 26 λεπτά, μέσω της Ολυμπίας Οδού και εν συνεχεία ακολουθείτε την Επαρχιακή Οδό Κιάτου-Βυτίνας και έπειτα Σικυώνας-Νεμέας ώσπου να φτάσετε στον προορισμό σας. Το Κιάτο συνδέεται με την Αθήνα με τραίνο (διαδρομή 1 ώρα και 21 λεπτά, εισιτήρια από 4€) και με ΚΤΕΛ (διαδρομή 2 ώρες και 18 λεπτά, εισιτήρια από 8€).

Πηγές:

Φαράκλας Ν., 2001. Η Γεωπολιτική Οργάνωση της Πελοποννησιακής Αχαΐας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας-Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης, σειρά: Ρίθυμνα-Θέματα Κλασικής Αρχαιολογίας, αρ.9, Ρέθυμνο.

http://odysseus.culture.gr/h/3/gh355.jsp?obj_id=2538

http://www.greek-crossroads.gr/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CE%B9%CE%BA%CF%85%CF%8E%CE%BD%CE%B1/