Μνημεία Αρχαιότητας

Πνύκα: Το βήμα της δημοκρατίας

Δυτικά της Ακρόπολης και ανάμεσα στους λόφους Νυμφών και Φιλοπάππου βρίσκεται η Πνύκα, ο χώρος όπου συνεκαλείτο η Εκκλησία του Δήμου, η συνέλευση των Αθηναίων, από τον 6ο έως τα τέλη του 4ου αι. π.Χ.

Από το αρχαίο βήμα του ιερού αυτού χώρου αγόρευσαν σπουδαίοι πολιτικοί, στρατηγοί και ρήτορες όπως ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης, ο Περικλής, ο Δημοσθένης, ο Αισχίνης αλλά και στη σύγχρονη εποχή ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

Τα λείψανα που βρέθηκαν στη μεγάλη θεατροειδή έκταση έδειξαν ότι η Πνύκα είχε τρεις οικοδομικές περιόδους:

  • Η Φάση Ι, (κατώτερο επίπεδο), ανάγεται ιστορικά στις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη (περίπου το 500 π.Χ.). Στη περίοδο αυτή το Βήμα βρισκόταν στα βόρεια του κοίλου και οι ακροατές φέρονταν να παρακολουθούν στραμμένοι προς την Αρχαία Αγορά, τον Άρειο Πάγο και τα Προπύλαια.
  • H Φάση ΙΙ, (μεσαίο επίπεδο), ανάγεται γύρω στο 400 π.Χ. οπότε το Βήμα προσδιορίζεται νοτιοδυτικά ενώ στα βόρεια του χώρου οικοδομήθηκε αναλημματικός τοίχος με δύο κλίμακες πρόσβασης (ανατολικά και δυτικά).
  • H Φάση ΙΙΙ, (ανώτερο επίπεδο), ανάγεται γύρω στο 350 π.Χ. οπότε και οικοδομήθηκε νέος μνημειώδης αναλημματικός τοίχος με κλιμακωτή είσοδο στο κέντρο, που προσέδιδε μεγαλύτερη έκταση στο χώρο. Απέναντι ακριβώς από την είσοδο λαξεύτηκε στο φυσικό βράχο το νέο τριβάθμητο λίθινο Βήμα. Σ΄ αυτή την περίοδο ανάγονται και οι στοές που φέρονται λαξευμένες ανατολικά και δυτικά του Βωμού που ποτέ όμως δεν ολοκληρώθηκαν, με πιθανολογούμενη αιτία την κατασκευή του Διατειχίσματος περί το 325-307 π.Χ.

Από το τέλος του 4ου αι. π.Χ. ο χώρος παρέμενε μόνο ιερός, αφού οι συνελεύσεις των Αθηναίων μεταφέρθηκαν στο Διονυσιακό θέατρο.

Ανασκαφές διενεργήθηκαν από την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία το 1910. Τότε επιβεβαιώθηκε οριστικά η ταύτιση της θέσης με την Πνύκα, όπου συνεκαλείτο η Εκκλησία του Δήμου. Μεγάλης κλίμακας ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν σε διάφορες περιόδους μεταξύ 1930 και 1937.

Τα σημαντικότερα μνημεία και αρχιτεκτονικά σύνολα της Πνύκας είναι:

  • Οι δύο μεγάλες στοές που πλαισιώνουν την νότια πλευρά του ευρύχωρου επιπέδου πάνω από το βήμα. Οι στοές δεν μνημονεύονται στις αρχαίες πηγές και είναι βέβαιο ότι έμειναν ανολοκλήρωτες. Προορίζονταν να προστατεύουν τους ανθρώπους σε άσχημες καιρικές συνθήκες. Το διατείχισμα στην ίδια περιοχή, περιέτρεχε κατά τα τέλη του 4ου αι. π.Χ. το πίσω μέρος των ατέλειωτων στοών.
  • Το μεγάλο ορθογώνιο λάξευμα πάνω από το βήμα, για τον βωμό του Διός Αγοραίου ανήκει επίσης στην τρίτη περίοδο, όπως οι στοές (330-326 π.Χ.). Στην εποχή του Αυγούστου ο βωμός μετακινήθηκε στην Αγορά και τοποθετήθηκε, μπροστά από το Μητρώο.
  • Το μεγάλο λάξευμα (19 x 13 μ.) μεταξύ των δύο στοών, ανήκει επίσης στην τρίτη περίοδο. Σύμφωνα με τους ανασκαφείς, αποτελεί την θεμελίωση του πρόπυλου για ολόκληρο το αρχιτεκτονικό συγκρότημα, ο προγραμματισμός του οποίου αποδίδεται στον Λυκούργο. Τα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν, εμπόδισαν την αποπεράτωση του προγράμματος.
  • Το ιερό του Διός Υψίστου. Έγινε γνωστό το 1803 από ενεπίγραφα πλακίδια που βρέθηκαν στις ανασκαφές του λόρδου Aberdeen΄s κοντά στο βήμα της Πνύκας. Έχει διατηρηθεί το δάπεδο του παλαιού ιερού, οι κλίμακες και ένας αριθμός κογχών στον κάθετα λαξευμένο βράχο. Η μεγάλη ορθογώνια κόγχη, όπου ήταν τοποθετημένο το λατρευτικό άγαλμα του θεού, ανήκει στην ρωμαϊκή περίοδο.

Ηλιοσκόπιο του Μέτωνα: Στην Πνύκα βρίσκονται τα θεμέλια του Ηλιοσκόπιου του Μέτωνα. Το ηλιοσκόπιο ήταν τετραγωνικός πύργος (4 x 4 μ.) που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι αστρονόμοι για την παρατήρηση της θέσης του Ήλιου, της Σελήνης και των άλλων ουρανίων σωμάτων.

Διοικητικές Πληροφορίες:

Υπηρεσιακή Μονάδα: Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών

Αθήνα (Νομός Αττικής)

Τηλέφωνο: 2109238175

Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Λειτουργεί ως υπαίθριο μνημείο και παραμένει διαρκώς ανοιχτό.

Άφιξη: Το μνημείο βρίσκεται 1,3 χλμ. μακριά από τον σταθμό μετρό «ΑΚΡΟΠΟΛΗ», μέσω της Διονυσίου Αρεοπαγίτου.

Πηγές:

http://odysseus.culture.gr/h/3/gh355.jsp?obj_id=2580