Το Κάστρο Μπούρτζι στην παραλία της Καρύστου Το Κάστρο Μπούρτζι στην παραλία της Καρύστου
Δημοφιλείς προορισμοί

Εύβοια: Τα κάστρα της Καρύστου

Στο νότιο άκρο της Εύβοιας, στον μυχό του ομώνυμου όρμου, βρίσκεται η γραφική παραθαλάσσια κωμόπολη της Καρύστου, με μακρά ιστορική και πολιτιστική διαδρομή και στην οποία βρίσκονται θαυμάσια δείγματα της μεσαιωνικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής.  

Το Κάστρο (Φρούριο) Μπούρτζι βρίσκεται στον κύριο παραλιακό δρόμο της πόλης της Καρύστου. Πρόκειται για ενετική κατασκευή του 1350 μ.Χ.

Είναι διώροφο εξαγωνικού σχήματος με πολλές πολεμίστρες και 24 μπουκαπόρτες περιβόλου, που σώζεται σχεδόν ακέραιο. Για την ανέγερση του οι Βενετοί χρησιμοποίησαν ως δομικά υλικά τα μαρμάρινα κομμάτια από Ρωμαϊκό Μαυσωλείο, που βρίσκεται στο κέντρο της αγοράς.

Το φρούριο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες διατίθεται από την Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων για την έκθεση εικαστικών έργων κατοίκων της Καρύστου και της Νότιας Εύβοιας.

Το κάστρο Καστέλο Ρόσσο ή Κοκκινόκαστρο της Καρύστου δεσπόζει στους πρόποδες της Όχης. Βρίσκεται μόλις τέσσερα χιλιόμετρα από την Κάρυστο μεταξύ των χωριών Γραμπιά και Μύλοι.

Το κάστρο ονομαζόταν από τους Λατίνους «Castel Rosso» , ενώ οι Έλληνες διατήρησαν την ονομασία σαν «Κοκκινόκαστρο». Το όνομα οφείλεται στις κόκκινες πέτρες με τις οποίες έχει κτιστεί - από τα σχιστολιθικά πετρώματα της περιοχής - που του δίνουν μια κοκκινωπή απόχρωση.

Ιστορία: Κτίστηκε από τους Λομβαρδούς με εντολή του Βερονέζου βαρόνου, Ραβάνο Ντάλλε Καρτσέρι (Ravano dalle Carceri), μεταξύ του 1209 – 1216, πάνω σε βυζαντινές βάσεις παλαιότερου φρουρίου, αλλά καθ’ όλη τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας το διεκδίκησαν Βυζαντινοί, Φράγκοι, Βενετοί, οι οποίοι τελικά και παρέμειναν ως κύριοι του μέχρι την κατάληψη της Εύβοιας από τους Τούρκους. Γύρω από το Κοκκινόκαστρο δημιουργήθηκε μια πόλη, αφού οι κάτοικοι της Καρύστου έκτιζαν τα σπίτια τους κοντά στο κάστρο, για λόγους ασφάλειας.

Το 1318, η Κάρυστος και το κάστρο των Αρμένων, στα Στύρα, ένα άλλο σπουδαίο κάστρο της Εύβοιας, περιήλθαν στην εξουσία του Καταλανού πρίγκιπα Αλφόνσο Φαδρίγου ντ' Αραγκόν. Όλο αυτό το χρονικό διάστημα οι Βενετοί δεν έπαψαν να ενδιαφέρονται για το λιμάνι της Καρύστου, το οποίο θεωρούσαν χρήσιμο για το θαλάσσιο εμπόριό τους. Για το λόγο αυτό ζητούσαν επίμονα από το Φαδρίγο να τους πουλήσει την Κάρυστο. Τελικά πέτυχαν το σκοπό τους και στα 1359 κατάφεραν να αγοράσουν τη βαρονία της Καρύστου από το γιο του Βονιφάτιο ντ' Αραγκόν, αντί του ποσού των 6.000 δουκάτων, πριν προφτάσουν να γίνουν κύριοι της Καρύστου, οι Ιωαννίτες ιππότες της Ρόδου, οι οποίοι επίσης εποφθαλμιούσαν το επίμαχο αυτό σημείο. Εκείνη την εποχή, λέγεται, ότι το κάστρο της Καρύστου ήταν τόσο καλά οχυρωμένο και τόσο ισχυρό, ώστε 30 μόνο πολεμιστές ήταν αρκετοί να το υπερασπιστούν αποτελεσματικά.

Κάτω από την εξουσία των Ενετών όμως η Κάρυστος παρήκμασε. Οι περισσότεροι κάτοικοι προτίμησαν να μεταναστεύσουν στο γειτονικό Δουκάτο των Αθηνών. Η πληθυσμιακή παρακμή έφερε και την οικονομική παρακμή. Αυτή η κατάπτωση οδήγησε τους Βενετούς πρώτα στην εκμίσθωσή της, στην ιταλική οικογένεια Ιουστινιάνι το 1386 και κατόπιν το 1406 στην παραχώρηση της βαρονίας στο Niccolo Zorzi. Η Κάρυστος ποτέ δεν ξαναβρήκε την παλιά της αίγλη και τελικά το καλοκαίρι του 1470 κατελήφθη, μαζί με τη Χαλκίδα, από τους Οθωμανούς, μέχρι τον Μάρτιο του 1833, όταν αποχώρησαν με τη δημιουργία του ελληνικού κράτους.

Αρχιτεκτονική: Στο εσωτερικό του τειχισμένου περιβόλου, υψώνονται τα ψηλά τείχη και οι επάλξεις που προστάτευαν το δεύτερο εσωτερικό κάστρο, όπου οι αμυνόμενοι μπορούσαν να καταφύγουν σε έσχατη ανάγκη και απ' όπου μπορούσαν να ελέγχουν ακόμη καλύτερα την κύρια πύλη του φρουρίου και ολόκληρο τον περίβολο των εξωτερικών τειχών.

Κοντά στην κύρια πύλη, όπου υπήρχε μεγάλη υπαίθρια αυλή, την εποχή της τουρκοκρατίας είχαν κτιστεί μερικά σπίτια, περίπου είκοσι, για να στεγάζουν τους άντρες της φρουράς του κάστρου και τις οικογένειες τους.

Ανατολικά βλέπουμε τα εξωτερικά τείχη, όπου αυτά ισχυροποιούνται με ένα πολυγωνικό πύργο με επάλξεις σχήματος «Μ», κτισμένος για αμυντικούς σκοπούς. Ήταν διώροφος με δώμα οπλισμένο με επάλξεις. Σήμερα, τα δάπεδα μεταξύ των αιθουσών των ορόφων έχουν βυθιστεί και δεν υπάρχουν πια.

Δυτικά της κύριας πύλης υψώνονται τα ερείπια του πλέον επιβλητικού κτιρίου του κάστρου. Πρόκειται για τις λιθόκτιστες πλευρικές τοιχοποιίες ενός άλλοτε μεγαλοπρεπούς διώροφου τουλάχιστον, παραλληλόγραμμου κτιρίου. Το κτίριο αυτό, την εποχή της φραγκοκρατίας πρέπει να αποτελούσε την κατοικία του κυρίου του κάστρου και να περιλάμβανε τη μεγάλη αίθουσα των τελετών του κάστρου.

Τα νοτιοδυτικά τείχη του κάστρου καταλήγουν σε έναν ισχυρό τετράγωνο προμαχώνα, με εμφανείς εξωτερικά διακοσμητικές ταινίες ισόδομης τοιχοποιίας, οι οποίες αποτελούνται από παραλληλόγραμμους μαρμάρινους ογκόλιθους, προερχόμενους προφανώς από τα ερείπια κάποιου παλιότερου σημαντικού κτιρίου της περιοχής. Τετράγωνα ανοίγματα στο ανώτερο τμήμα της πλευρικής τοιχοποιίας του προμαχώνα, μαρτυρούν ότι εκεί υπήρχε αίθουσα της φρουράς απ' όπου ελεγχόταν όλη η νοτιοδυτική πλευρά του κάστρου.

Ο προμαχώνας διέθετε παλαιότερα λιθόστρωτο δώμα, όπου υπήρχε τοποθετημένο ένα ορειχάλκινο πυροβόλο τεράστιων διαστάσεων, το οποίο λέγεται ότι πυροβόλησε μόνο μία φορά και ότι ήταν τόσο ισχυρή η δόνηση, που σχεδόν γκρέμισε τον προμαχώνα και από τότε δεν ξαναχρησιμοποιήθηκε.

Τα τείχη στη δυτική πλευρά ισχυροποιούνται από ένα επιβλητικό κυλινδρικό πύργο, που χρονολογείται από την εποχή του Μεσαίωνα και διατήρησε μέσα στους αιώνες το ιταλικό του όνομα «Ρόκκα». Κοντά στον πύργο αυτό διατηρείται ακόμη η τοξωτή δεύτερη πύλη του κάστρου, η οποία βλέπει προς τις καμάρες του υδραγωγείου του. Η πύλη αυτή ήταν εξαιρετικά χρήσιμη σε περίπτωση πολιορκίας, διότι μέσω αυτής οι πολιορκημένοι μπορούσαν να επικοινωνούν με τον έξω κόσμο με αγγελιοφόρους.

Τα τείχη σε αυτή τη βόρεια πλευρά του κάστρου, η οποία αποτελεί το ψηλότερο και πλέον δύσβατο τμήμα του υψώματος χρονολογούνται από το Μεσαίωνα και δεν έχουν ιδιαίτερα μεγάλο πάχος (1,20 μ.).

Εκεί, στη βόρεια πλευρά του κάστρου, βρίσκεται το εσωτερικό φρούριο του αμυντικού συστήματος του κάστρου της Καρύστου, το οποίο περικλείεται από τα βόρεια εξωτερικά τείχη και ένα εσωτερικό παραπέτασμα τειχών. Το εσωτερικό φρούριο αποτελούσε την ακρόπολη της Καρύστου, τελευταίο οχυρό άμυνας σε περίπτωση που το κυρίως κάστρο έπεφτε στα χέρια των επιδρομέων. Μέσα σε αυτό υπάρχει σήμερα εκκλησία αφιερωμένη στον προφήτη Ηλία. Κάτω από το στρωμένο με μαρμάρινες πλάκες δάπεδο της εκκλησίας κρύβεται η μεγάλη δεξαμενή του φρουρίου, απ' όπου σε περίπτωση πολιορκίας, οι πολιορκημένοι θα μπορούσαν να υδρεύονται.

Άλλα αξιοθέατα: Την Κάρυστο στολίζουν ωραίες πλατείες, φαρδείς δρόμοι (βάσει του πολεοδομικού σχεδιασμού της εποχής του Όθωνα), νεοκλασικά κτίρια, ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Νικολάου, το Γιοκάλειο Πνευματικό Ίδρυμα, όπου στεγάζεται το αξιόλογο Αρχαιολογικό Μουσείο της Καρύστου. Σημαντικό είναι επίσης το ρωμαϊκό λατομείο μαρμάρου («Κύλινδροι» ή «Κολόνες»), με εντυπωσιακούς μονολιθικούς κίονες, πάνω από τους Μύλους (μονοπάτι 45′). Τα λατομεία του τοπικού πρασινόλευκου μαρμάρου (Καρυστίας λίθου) γνώρισαν μεγάλη ανάπτυξη κατά τους Ρωμαϊκούς Αυτοκρατορικούς Χρόνους (1ος αι. π.Χ. – 2ος αι. μ.Χ.) και κατέστησαν την περιοχή της Καρυστίας γνωστή στο ρωμαϊκό κόσμο.

Το ορεινό συγκρότημα της Όχης, με έντονο ανάγλυφο, μοναδικούς γεωλογικούς σχηματισμούς, τρεχούμενα νερά, σπάνια χλωρίδα και ορνιθοπανίδα, αρχαιολογικές θέσεις, πυκνό δίκτυο περιπατητικών μονοπατιών, δεσπόζει πάνω από την Κάρυστο. Σε υψόμετρο 1030 μ. βρίσκεται το ορειβατικό καταφύγιο Όχης και σε μικρή απόσταση ο Καστανόλογγος, περιοχή με υπεραιωνόβιες καστανιές. Στην ψηλότερη κορυφή της Όχης (υψόμετρο 1399 μ.). βρίσκεται το πετρόκτιστο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία.

Δρακόσπιτο Όχης: Βρίσκεται στην κορυφή Προφήτης Ηλίας του όρους Όχη και έχει διαστάσεις 12,7 x 7,7μ. Η είσοδος αποτελείται από παραστάδες και ανώφλι μονολιθικής κατασκευής ενώ διατηρείται και η εκφορικής κατασκευής στέγη του, κατασκευασμένη από μεγάλες λιθοπλίνθους. Τα λατρευτικά ευρήματα καλύπτουν την περίοδο από τον 6ο ως τον 2ο – 1ο αι. π.Χ. Με βάση τα ευρήματα και τις αρχαίες μαρτυρίες, θεωρείται ιερό του Δία και της Ήρας, αν και παλαιότερα είχε ερμηνευθεί ως φυλάκιο, φρυκτωρία, καταφύγιο λατόμων ή τόπος διαμονής Ρωμαίων στρατιωτών που φρουρούσαν τα λατομεία της Όχης. Σε ανασκαφή στο δάπεδο του κτιρίου βρέθηκε σημαντικός αριθμός μόνωτων κυπέλλων, βαμμένων με μαύρη βαφή, τα οποία ήταν συγκεντρωμένα και αναποδογυρισμένα. Επίσης κατά την ίδια ανασκαφή βρέθηκαν όστρακα (θραύσματα αγγείων) με εγχάρακτες επιγραφές

Άφιξη: Η Κάρυστος απέχει οδικώς από την Χαλκίδα περίπου 126 χλμ. Η διαδρομή διαρκεί 2 ώρες περίπου, ενώ πραγματοποιούνται και καθημερινά δρομολόγια από τα ΚΤΕΛ Εύβοιας με εισιτήριο από 11€. Υπάρχει επίσης ακτοπλοϊκή σύνδεση από την Ραφήνα με το Μαρμάρι, το οποίο απέχει οδικώς 13 χλμ. από την Κάρυστο (15 λεπτά με Ι.Χ.).

Πηγές:

https://www.kastra.eu/castlegr.php?kastro=karystos

https://www.kastra.eu/castlegr.php?kastro=karystobrtzi