Δημοφιλείς προορισμοί

Τζαμί Τζισταράκη: Το «καταραμένο» κτίριο στο κέντρο της Αθήνας

Το Τζαμί Τζισταράκη είναι οθωμανικό κτίσμα, το οποίο κατασκευάστηκε το 1759 στην πλατεία Μοναστηρακίου, και έχει συνδέσει το όνομά του με μια επιδημία πανώλης, που έπληξε την πόλη. Σήμερα λειτουργεί ως παράρτημα του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης.

Το τζαμί κατασκευάστηκε το 1759 από τον βοεβόδα (Οθωμανό διοικητή) της Αθήνας, Μουσταφά Αγά Τζισταράκη και ήταν επίσης γνωστό ως Τζαμί του Κάτω Σιντριβανιού ή Τζαμί του Κάτω Παζαριού εξαιτίας της εγγύτητάς του στην αρχαία Αγορά.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Τζισταράκης χρησιμοποίησε έναν από τους κίονες του Ναού του Ολυμπίου Διός για να φτιάξει τον απαραίτητο ασβέστη για την κατασκευή του κτιρίου, αλλά είναι πιο πιθανό να χρησιμοποίησε έναν από τους κίονες της βιβλιοθήκης του Αδριανού που βρίσκεται δίπλα. Στο Χρονικό του Ανθίμου αναφέρεται ότι προήλθε από «μίαν κολόναν απ' εκείνας του Αδριανού», την οποία και ανατίναξαν. Οι Τούρκοι δεν συμφωνούσαν με οποιαδήποτε μετακίνηση ή καταστροφή αρχαίων μνημείων. Θεωρούσαν κάθε τέτοια πράξη ιερόσυλη και πίστευαν ότι προκαλούσε συμφορές. Οι βέβηλοι τιμωρούνταν αυστηρά. Ο Τζισταράκης προσπάθησε να αποφύγει τις συνέπειες της πράξης του. Για να δωροδοκήσει τον πασά του Ευρίπου, που ήταν ανώτερός του και υπεύθυνος για την Αθήνα, του έστειλε δεκάδες πουγκιά, γεμάτα με γρόσια. Η πράξη του όμως, ήταν ασυγχώρητη και ο Τζισταράκης καθαιρέθηκε. Οι Τούρκοι πίστευαν ότι απελευθερώθηκε από τη γη κατάρα με το γκρέμισμα του κίονα. Έτσι, όταν την ίδια χρονιά εμφανίστηκε επιδημία πανώλης, θεωρήθηκε πως ήταν αποτέλεσμα της κατάρας από τη βεβήλωση του αρχαίου κτίσματος.

Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, το κτίριο χρησιμοποιήθηκε σαν αίθουσα συνεδριάσεων για την τοπική δημογεροντία. Μετά την ανεξαρτησία της Ελλάδας χρησιμοποιήθηκε ποικιλοτρόπως: εκεί διεξάχθηκε χορός προς τιμήν του βασιλιά Όθωνα το Μάρτιο του 1834 και μετά χρησιμοποιήθηκε ως στρατώνας, φυλακή και αποθήκη.

Το 1915 ανακατασκευάστηκε εν μέρει υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Αναστάσιου Ορλάνδου και χρησιμοποιήθηκε για να στεγάσει το «Μουσείον Ελληνικών Χειροτεχνημάτων»· από το 1918 (μετονομάστηκε σε «Εθνικόν Μουσείον Κοσμητικών Τεχνών») μέχρι το 1973. Το 1966 έγιναν μετατροπές στο τζαμί ώστε να προσευχηθεί ο εξόριστος βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας, Σαούντ. Το 1973 η μόνιμη έκθεση και τα γραφεία του Μουσείου Ελληνικής Τέχνης μεταφέρθηκαν στην οδό Κυδαθηναίων 17, ενώ στο τζαμί παρέμεινε συλλογή κεραμικών τα οποία είχαν δωριθεί από τον Β. Κυριαζόπουλο. Το κτίριο υπέστη ζημιές από σεισμό το 1981 και άνοιξε πάλι για το κοινό το 1991.

Το Μουσείο σήμερα προετοιμάζει τη μεταστέγασή του στο νέο κτίριο στο οικοδομικό τετράγωνο Άρεως - Βρυσακίου - Κλάδου και Αδριανού και, ως εκ τούτου, το παράρτημα στο τζαμί δεν είναι πλέον επισκέψιμο, καθώς θα αποτελέσει τμήμα του νέου Μουσείου, όταν η κατασκευή του ολοκληρωθεί.

Διεύθυνση: Οδός Άρεως 1, Πλατεία Μοναστηρακίου. Πλησίον Σταθμού Μετρό «Μοναστηράκι»

Διοικητικές Πληροφορίες:

Υπηρεσιακή Μονάδα: Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού

Θέσπιδος 8 (διοικητικές υπηρεσίες), Τ.Κ. 10558, Αθήνα (Νομός Αττικής)

Τηλέφωνο: 210 3242066, 210 3449698

Πηγές:

«Τζαμί Τζισταράκη». Αρχαιολογία της Πόλης των Αθηνών. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.

«Τζαμί: Γενικά / ιστορικά στοιχεία κτιρίου». Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης.